Tuinieren op zand of klei

Tuinieren op zand of klei

Tuinplanten groeien in de grond en het is dus begrijpelijk dat hun succes staat of valt met de kwaliteit van deze grond. Veel tuiniers denken dat elke plant wel kan groeien in iedere willekeurige grondsoort. Een verkeerd geplaatste plant zal niet meteen dood gaan, maar een goede en gezonde groei zit er ook niet in. Er zijn vier punten waar u op kunt letten bij het beoordelen van uw tuingrond. 

Samenstelling van de grond 

Tuingrond kan bestaan uit fijne en grove deeltjes. Fijn is bijvoorbeeld klei, grof is zand, kiezel of stenen. Verder zitten er vaak verteerde resten van planten en ook wel van dieren in de bodem: humus. In grove delen zit geen plantenvoedsel, fijne deeltjes en humus kunnen wel voedsel aan de wortels afstaan. Logisch dus dat het op arme zandgrond slecht tuinieren is en dat je op kleigrond meestal weinig mest hoeft te geven. 

Structuur  

De ideale structuur van tuingrond noemen we wel de kruimelstructuur. De bodem bestaat dan uit een mengsel van grove en fijne deeltjes, gemengd met een flinke partij humus. In dit mengsel kan lucht, en dus ook zuurstof, gemakkelijk doordringen. Bovendien kan regenwater ook snel opgenomen worden en net zo makkelijk weer worden afgevoerd naar diepere lagen. De bodem is dus doorlatend en kan ook voldoende vocht vasthouden. In zo’n goede tuingrond (zand of klei) kunt u minstens 80% van alle aangeboden tuinplanten met veel succes kweken. 

Voedingstoestand 

Zelf bij een ideale structuur kan de voedingstoestand van de bodem nog niet optimaal zijn. Of er voldoende voedingsstoffen (stikstof, fosfaat, kali en andere elementen) in de grond zitten dat kan alleen een bodemtest uitwijzen. Verder is ook het bodemleven van belang.
Allerlei kleine organismen zorgen voor het omzetten van stoffen in voor de plant opneembare voeding. 

Zuurgraad 

Ook de zuurgraad van de bodem is van belang, dit wordt aangegeven door pH. PH 7 is neutraal, alles daaronder zuur en alles daarboven basisch of kalkhoudend. Veel planten hebben een uitgesproken voorkeur voor grond met een bepaalde pH. Zo houden veel heideplanten, rododendrons, Japanse azalea’s en nog veel meer planten van zure grond (pH 4,5). Andere gewassen, zoals veel rotsplanten, doen het beter als de pH iets boven de 7 is. Planten die niet kieskeurig zijn – gelukkig de meeste – groeien goed bij een pH van 5,5 tot 6,5, in licht zure grond dus. 

Ook interresant: tuinieren op droge grond

Zandgrond verbeteren 

U kunt zandgrond verbeteren door er veel humus doorheen te werken. Bijvoorbeeld in de vorm van verteerde mest, bladaarde, veengrond of compost. Grondonderzoek kan uitwijzen of er bemesting gewenst is, en ook welke bemesting precies. Door bekalking kan de zuurgraad op het gewenste niveau worden gebracht. Dit advies komt ook voort uit het grondonderzoek. In zandgrond die voldoende voeding en humus bevat en een losse structuur heeft zullen bijna alle tuinplanten goed groeien. Hieronder een korte lijst van planten die speciaal geschikt zijn voor zandgrond. 

Vaste planten geschikt voor zandgrond 

  • Stekelnootje (Acaena) 
  • Duizenblad (Achillea) 
  • Alsem (Artemisia) 
  • Blauwe distel (Eryngium) 
  • Ooievaarsbek (Geranium) 
  • Gipskruid (Gypsophila) 
  • Vuurpijl (Kniphofia) 
  • Vlasleeuwenbek (Linaria) 
  • Muskuskaasjeskruid (Malva moschata) 
  • Teunisbloem (Oenothera) 
  • Marjolein (Origanum) 
  • Russische salie (Perovskia) 
  • Brandkruid (Phlomis) 
  • Vlambloem (Phlox) 
  • Salie (Salvia) 
  • Vetkruid (Sedum) 
  • Griekse malva (Sidalcea) 
  • Toorts (Verbascum) 

Heesters en bomen geschikt voor zandgrond

  • Esdoorn (Acer) 
  • Krentenboompje (Amelanchier) 
  • Zuurbes (Berberis) 
  • Berk (Betula) 
  • Vlinderstruik (Buddleja) 
  • Judasboom (Cercis) 
  • Dwergmispel (Cotoneaster) 
  • Tuinhibiscus (Hibiscus syriacus) 
  • Hertshooi (Hypericum) 
  • Kolkwitzia 
  • Lariks (Larix) 
  • Lavendel (Lavandula) 
  • Struiklavatera (Lavatera) 
  • Liguster (Ligustrum) 
  • Wilgbladige sierpeer (Pyrus salicifolia) 
  • Fluweelboom (Rhus) 
  • Acacia (Robinia) 
  • Sneeuwbes (Symphoricarpos) 

Ook interessant: tuinieren op natte grond

Kleigrond verbeteren 

Kleigrond is vruchtbaar, maar weinig doorlatend. Goed losmaken bij de aanleg en bij voorkeur met een mulchlaag werken. Voor de structuur is op oudere, kalkarme kleigronden een bekalking nuttig. Verder zoveel mogelijk humus doorwerken en eventueel ook grof zand. In kleigrond die voldoende humus bevat en een losse structuur heeft zullen bijna alle tuinplanten goed groeien. Hieronder een korte lijst van planten die speciaal geschikt zijn voor kleigrond. 

Vaste planten geschikt voor kleigrond 

  • Acanthus 
  • Monnikskap (Aconitum) 
  • Vrouwenmantel (Alchemilla) 
  • Japanse anemoon (Anemone x hybrida) 
  • Geitenbaard (Aruncus) 
  • Zeeuws knoopje (Astrantia) 
  • Schoenlappersplant (Bergenia) 
  • Kaukasisch vergeet-mij-nietje (Brunnera) 
  • Klokjesbloem (Campanula) 
  • Zeekool (Crambe) 
  • Ridderspoor (Delphinium) 
  • Vingerhoedskruid (Digitalis) 
  • Koninginnekruid (Eupatorium) 
  • Vaaste zonnebloem (Helianthus decapetalus) 
  • Kerstroos (Helleborus) 
  • Daglelie (Hemerocallis) 
  • Dovenetel (Lamium) 
  • Wederik (Lysimachia) 
  • Pioenroos (Paeonia) 
  • Jacobsladder (Polemonium) 
  • Longkruid (Pulmonaria) 
  • Schout-bij-nacht (Rodgersia) 
  • Gele zonnehoed (Rudbeckia) 
  • Schildersverdriet (Saxifraga x urbium) 
  • Maagdenpalm (Vinca) 
  • Goudaardbei (Waldsteinia) 

Heesters en bomen geschikt voor kleigrond 

  • Dwergkwee (Chaeonomeles) 
  • Hazelaar (Corylus avellana) 
  • Goudenregen (Laburnum) 
  • Beverboom (Magnolia) 
  • Sierappel (Malus) 
  • Jasmijn (Philadelphus) 
  • Sierkers (Prunus) 
  • Rozen (Rosa) 
  • Wilg (Salix) 
  • Spierstruik (Spiraea) 
  • Sering (Syringa) 
  • Venijnboom (Taxus) 
  • Levensboom (Thuja) 
  • Sneeuwbal (Viburnum) 
  • Weigela

Tips om zelf te bepalen welke grondsoort u heeft, vindt u hier. 

Gerelateerde producten

Opmerkingen
Mariska Props
2024-05-01 06:35:19
Hallo, ik moet enkele delen van mijn tuin opnieuw aanplanten. Het grootste deel ligt vrij zonnig, ‘smorgens in de schaduw van een schutting, vanaf ongeveer 13u vol in de zon. Een ander deel halfschaduw, tussen bomen. Het betreft zware kleigrond waar enkele jaren geleden als eens flink wat zakken bladkompost doorheen gewerkt is, daar merk je helaas niks van. De grond blijft erg compact en moeilijk te bewerken. Ik zoek naar planten in verschillende hoogtes die het onder deze omstandigheden goed doen. Liefst niet woekeren, snel de bodem bedekken en niet geel bloeien (liefst wit, blauw of paars). Verschillende bladkleuren mag wel. Wat raad u me aan? Met vriendelijke groet, Mariska
Directplant.nl
2024-05-07 10:19:48
Op zandgrond is het verstandig om jaarlijks de grond te verbeteren, door bijvoorbeeld te mulchen met compost. U kunt denken aan planten als stekelnootje, marjolein, salie, maagdenpalm, dwergmispel, maar ook Perovskia, Eryngium, Sedum en Verbascum.
Em
2023-09-03 12:57:22
Beste Directplant, Wij hebben vijf pimpernoot struiken aangeplante het voorjaar. Al snel kreeg één gele bladeren en bruinrode plekken. Kort daarna kregen ook de andere struiken dezelfde symptomen maar veel minder erg. Ze staan in zon/ half zon op kalkrijke bodem. Is dit een droogte probleem of een schimmelinfectie of een tekort aan bepaalde voedingsstoffen? Met vriendelijke groet, Em
Directplant.nl
2023-09-12 08:33:48
Op basis van de omschrijving is dit lastig aan te geven. Dit kan te maken hebben met droogte of gebrek aan voeding. Zeker op zandgrond is deze kans vrij groot.
Michael Roubos
2020-05-05 10:34:22
Beste Directplant, Ik wil van een stukje bestaand straatwerk een opgehoogd stukje groengrond maken. Onder het straatwerk ligt natuurlijk wit zand. Moet ik dat helemaal verwijderen of is goed bemesten van de potgrond die er inkomt voldoende? mvg.
Directplant
2020-05-05 10:34:22
U kunt het beste wel een deel van het straatzand verwijderen, dit voegt niks toe aan de grond want het is zeer arm en houdt geen water vast. Als u een groot deel weghaalt en dan het overgebleven restant vermengt met een grond verbeteraar (wij adviseren altijd Vivimus) en de grond eronder, dan heeft u goede grond om in te planten.
elaine
2020-04-23 19:35:49
Goedenavond, wij wonen in Zuid-Frankrijk en zoeken voor verschillende delen van de tuin diverse planten. Deze willen we graag via internet bestellen (levering in Nederland). De grond bestaat uit supervette klei. Voor een deel van de voortuin zoeken we kleurrijke, laagblijvende heesters, een aantal ook groenblijvend. Het betreft een oppervlakte van 25 à 30 m2. Er staan al 4 nog jonge oleanders en een grote laurier als 'achtergrond'. Daarnaast zoeken we voor 3 zijden van het huis klimplanten die zich niet IN de muren vastzetten, zoals klimop doet. We denken aan wisteria, clematis, passieflora en bijvoorbeeld kamperfoelie. Eventueel bougainville zou ook mooi zijn. Zijn deze planten geschikt of heeft u betere suggesties ? Heeft u adviezen ? En wat kunt u bieden ? Vriendelijke groet, elaine
Directplant
2020-04-23 19:35:49
Kleigrond is heel voedzaam maar kan ook als hij erg dicht is, slecht water doorlaten. In Zuid-Frankrijk kan ik mij voorstellen dat dit niet eens zo erg is als het water langer blijft staan... In elk geval adviseren wij hier altijd om de grond goed te verbeteren, zodat deze de juiste voeding bevat en een goede structuur heeft om in te wortelen. Dat kan op verschillende manieren zoals u in het artikel heeft gelezen over kleigrond. Over het algemeen een paar adviezen: kijkt u in de omgeving en bij buren welke planten het goed doen. Deze planten hebben zich al bewezen op de grond die u ook heeft. Let ook op de standplaats, zon, halfschaduw of schaduwzijde (ivm de klimplanten). De door u genoemde klimplanten kunnen allemaal afhankelijk van de standplaats (zon, schaduw). Hechtwortels maken deze niet aan, dat doen klimop en wilde wingerd. In Nederland behandelen we veel mediterraanse planten als kuipplant en halen we ze voor de vorst binnen, maar bij u zouden deze misschien gewoon buiten kunnen blijven (https://www.directplant.nl/tuinplanten/exotische-planten.html) en ik denk aan groenblijvende tuinkruiden zoals rozemarijn, tijm en lavendel. Wellicht ook nog ter inspiratie: https://www.directplant.nl/tuintips/mediterrane-tuin/ Over bestellingen: in Nederland en België kan bezorgd worden. Prijzen vindt u bij de planten. Helaas kunnen wij geen uitgebreid beplantingsplan voor u maken, maar op onze site vindt u veel inspiratie.
Nicolas
2020-04-10 15:57:03
Goedendag, ik heb geen flauw idee wat voor soort grond ik heb. Het betreft een woning in het buitengebied in Overijssel. Naast de woning is voorzien en weiland. De bovenste laag zwarte tuingrond is eerder grijs/wit dan zwart en heel dun en gortdroog. Een cm of 10 (kan meer/minder zijn) lijkt de grond veel zwarter, vaster en minder droog. (1) wat voor grond is dit? (2) waar kan ik eventueel als particulier een test naar de bodem laten doen zonder dat dit heel ingewikkeld en duur wordt? (3) de beukenhaag plantjes die vorig jaar door een hovenier zijn gepland doen het helemaal niet goed. Hij groeit (of groeide) wel in de hoogte maar er is nauwelijks blad, de uilopers zijn grijs etc. Alvast bedankt voor uw tijd!
Directplant
2020-04-10 15:57:03
De bovenlaag zou zand kunnen zijn, de onderlaag klei. U kunt online zoeken op 'zelf bodemonderzoek doen' en dan een leuke test (kost niets, alleen tijd) doen. U kunt ook bij een lokaal tuincentrum informeren of bij een hovenier in de buurt, die weten meestal over wat voor grond u het heeft als ervaringsdeskundigen in de regio. Een beukenhaag heeft water en voeding nodig bij droogte. U kunt de haag twee keer per jaar snoeien zodat deze gestimuleerd wordt om nieuwe uitlopers aan te maken: https://www.directplant.nl/tuintips/beukenhaag-snoeien/
Jeroen Hoorn, architect
2020-03-05 17:41:38
We zitten in de polder op een kleirug met ook wat veengrond en een enorme voortuin met gras waarin we zomers graag wat (liefst vaste) veldbloemen zien bloeien. Niet echt schrale grond dus. Wat zijn bloem soorten die daar toxh goed groeien?
Directplant
2020-03-05 17:41:38
U kunt kijken naar zaaigoed (eenjarig en meerjarig) voor wilde bloemen, die maait u weg, ook op kleigrond, maar doordat ze zichzelf uitzaaien komen ze vaak nog jaren op. Door het mengsel heeft u ook verschillende bloeitijden, dus na het maaien komt er weer iets anders op. Voor zaden kunt u bij andere leveranciers kijken, die verkopen wij niet. Natuurlijk ogende vaste planten voor vruchtbare grond zijn bijvoorbeeld Leucanthemum, Geranium, Centaurea, Salvia, Gaura, Aster, Campanula. U zou Achillea kunnen proberen. Deze laat u staan, knippen kan wel (niet meemaaien, dat is wel erg kort), dan blijven ze bloemen aanmaken en ze komen als ze het naar hun zin hebben elk jaar weer op. Kunnen ook wel uitzaaien.
Rene M.
2020-03-02 15:39:40
Beste Plant Direct, Ik vroeg mij af hoe lang het duurt voordat een plant gesetteld is met de grond? Het betreft de Hedera (Helix) als schutting die wij willen planten maar later in het jaar willen we de rest van de tuin aanpakken. Onder andere de grond ophogen en betegelen. Hgr Rene
Directplant
2020-03-02 15:39:40
Meestal duurt het een seizoen tot een plant geworteld is. Het eerste jaar na aanplant gaat daar veel energie in zitten, daarna gaan planten goed groeien en bloeien. Het najaar (als u dat bedoelt met later in het jaar) is overigens wel een goed moment. Als u dan plant zijn ze het voorjaar erop al goed geworteld.
Margriet
2019-04-05 14:00:09
Welke grond moet ik kopen voor Dierama als kuipplant?
Directplant
2019-04-05 14:00:09
U kunt het beste potgrond voor terrasplanten gebruiken. Zorg voor afwateringsgaten in de pot, zodat als u de plant te veel water geeft dit kan weglopen. In de zomer houdt Dierama van veel vocht en zon, in de winter van meer droogte (niet helemaal laten uitdrogen). Als hij als kuipplant wordt behandeld en u zet hem in het najaar/winter weer binnen, komt dat laatste wel goed!
Corina
2019-03-21 14:23:23
Ik woon vanaf mei tot sept op het strand en vind het leuk om wat planten in het duin te zetten tussen het helmgras! Welke planten zijn hiervoor geschikt ? Zelf ik heb ik al gladiolen geplant.
Directplant
2019-03-21 14:23:23
Wij hebben een artikel geschreven over planten voor aan de kust. https://www.directplant.nl/tuintips/planten-aan-de-kust/ Als u ze daadwerkelijk in de grond wilt zetten, is het wel aan te raden ze in verbeterde tuingrond of in potten te zetten met potgrond.
Ineke
2019-02-09 15:24:14
groene plant naast de voordeur: sarcococca. Bloeit januari februari en ruikt erg lekker
Directplant
2019-02-09 15:24:14
Sarcococca vind ik zelf ook een aanrader! Groeit langzaam en is wintergroen met mooi glanzend blad.
Francisca
2018-08-13 09:07:37
We wonen op zandgrond en onze voortuin heeft bijna nooit zon ( alleen s ochtends vroeg en s avonds laat). Welke beplanting raadt u aan? Voorkeur winterhqrd, groenblijvend en eventueel met bloemen.
Directplant
2018-08-13 09:07:37
Hier vindt u een lijst met planten voor droge grond in de schaduw: https://www.directplant.nl/tuintips/planten-droge-grond/ U kunt de planten bovenin invullen in de zoekbalk om het beeld erbij te krijgen.
Gemma
2018-08-04 20:17:04
Heb ik door tegels te verwijderen een soort (bouw)zandgrond over gehouden. Met compost bestrooid. De rest van mijn tuingrond is kurkdroog en vol met wortels en laat slecht vocht door. Heideplant deed het goed. (door hete zomer deels uitgedroogd) Overweeg ik door hovenierbedrijf de grondbodem 15 cm te verwijderen en te vervangen door bemeste tuinaarde. Of is bemeste tuinaarde anders dan gewone tuinaarde? Wens ik bij/vlindervriendelijke planten. Hoe kan ik de droge bodem verbeteren?
Directplant
2018-08-04 20:17:04
Hier leest u meer over droge grond: https://www.directplant.nl/tuintips/planten-droge-grond/ Het zand onder tegels kunt u het beste afvoeren en vervangen voor bemeste tuinaarde, dit is goede grond en wordt gebruikt voor het ophogen van de tuin/border. Voor het aanplanten kunt u een bodem verbeterend middel als Vivimus gebruiken, de voeding en structuur hiervan is afgestemd op nieuwe aanplant.
Hilde
2018-06-20 21:20:29
Goede avond, ik ben op zoek naar een geschikte wintergroene bloeiende plant voor naast de voordeur die onze klei grond fijn vindt. Heeft u een suggestie?
Directplant
2018-06-20 21:20:29
Een Helleborus zou het goed kunnen doen. Als u kijkt op https://www.directplant.nl/tuinplanten/vaste-planten.html en in de linkerkolom filters aan zet: wintergroen/ kleur/ bloeitijd krijgt u planten te zien die aan uw wensen voldoen. Heide houdt meer van zure grond, die kunt u overslaan. Wel kunt u de grond verbeteren zodat u ook planten die van meer doorlatende grond houden kunt proberen.
Mariet Peulen
2018-06-19 16:22:04
We hebben rozen op kleigrond ze doen het niet zo goed wat doen we fout Veel last van mollen Kan het zijn dat de mollen daar aan mee werken
Directplant
2018-06-19 16:22:04
Wellicht blijft de grond te nat? Hier leest u meer over de beste plek en verzorging van rozen: https://www.directplant.nl/tuintips/rozen-planten-en-verzorging/
Johs
2017-12-18 15:35:30
Op de nieuwe locatie waar ik ga wonen wordt de grond getypeerd als (lichte)zavelgrond. Ik begrijp dat dit een combinatie is van klei en zand. Betekent dit dat alle planten het dan goed doen, of kun je beter uitgaan van de lijst van planten voor kleigrond of van de lijst voor zandgrond?
Directplant
2017-12-18 15:35:30
Ideale tuingrond! Bij het aanplanten kunt u bij twijfel altijd een bodem verbeterend middel toevoegen (bijvoorbeeld Vivimus).U kunt uit vrijwel alle planten kiezen. Lees hier meer over zavelgrond: https://www.directplant.nl/tuintips/grondsoort-bepalen/
Cor de Groot
2017-09-16 08:50:08
wij hebben en olifeboom , wij willen de grond in de pot vernieuwen. wat voor grond moet er in en wat heb ik nodig om deze goed te verzorgen door het jaar heen. ??? het is en groote boom ca 2 m hoog, potmaat 1 m.
Directplant
2017-09-16 08:50:08
Voordat u de pot gaat vullen kunt u de binnenkant bekleden met bijvoorbeeld noppenfolie, zo beschermt u de kluit tegen strenge vorst. Onderin de pot brengt u een laag hydrokorrels aan, dit houdt vocht vast en laat tegelijk te veel water door. Daar bovenop komt potgrond. Als u de olijf als kuipplant houdt, dan kunt u deze in de winter beschut wegzetten en eventueel inpakken tegen erg strenge vorst en/of er een licht/warmtesnoer in aanbrengen. Geef de boom gedurende het groeiseizoen (maart-september) meststoffen. Dit kunnen speciale meststoffen zijn voor bijvoorbeeld mediterrane planten. Koemestkorrels en wat kalk zijn ook mogelijk. Zorg ervoor dat de kluit van de olijfboom niet uitdroogt, water geven (ook in de winter als het niet vriest) is belangrijk. Succes!
Anita
2017-06-23 18:23:03
In onze tuin ligt nu heel drooge grond. Deze heb ik zo'n 10 cm afgegraven. Daarbovenop wil ik de tuin aanleggen met 3 heuveltjes van 40-50 cm hoog en deze laten begroeien met vermuur. Welke grond kan ik daar dan het beste voor gebruiken? Zodat de heuveltjes niet snel inzakken maar het wel goede voedzame grond is. Met vriendelijke groet, Anita
Directplant
2017-06-23 18:23:03
Je kunt het beste tuinaarde gebruiken om de grond op te hogen en Vivimus om mee aan te planten. Deze meng je met de tuinaarde waar je in gaat planten.
Jeannette van der Hulst
2017-03-27 09:57:44
Graag informatie over aanleg kleituin Hgr. Jeannette
Directplant
2017-03-27 09:57:44
Zware kleigrond kunt u verbeteren voordat u gaat planten. Meer informatie vindt u hier: https://www.directplant.nl/blog/grond-verbeteren/
Irene van Dam
2023-04-14 06:59:10
Ik heb een azalea japonica kan ik de plant in zware kleigrond planten als het goed regent blijft het water er altijd opstaan.
Directplant
2023-04-14 14:43:24
Als het water blijft staan, wordt dat wel een probleem. Het is denk ik het belangrijkste om de grond goed te verbeteren; er zijn maar weinig tuiplanten die continue natte voeten waarderen. En een Azalea houdt van zure grond, daar zou ook een probleem kunnen ontstaan. Kleigrond is vaak kalkrijk. U zou de grond dus echt moeten aanpakken: de zware klei vermengen met zand om deze doorlatend te maken en veel humus (bladaarde bijvoorbeeld en compost) toevoegen om deze zuurder te krijgen.

Plaats een nieuwe reactie

Scroll to top